English عربي
جه‌لال تاڵه‌بانى یاسای هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى پارێزگاكانى په‌سه‌ندكراوى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقی رِه‌ت ده‌كاته‌وه‌            رِۆژانه‌ له‌ به‌رازیل 3 كه‌س موسڵمان بوونى خۆى رِاده‌گه‌یه‌نێت            دۆزینه‌وه‌ى برِێكى زۆر ته‌قه‌مه‌نى له‌ناو باڵه‌خانه‌ى وه‌زاره‌تى خوێندنى باڵاى عیراقى           ئه‌نجامی تاقیكردنه‌وه‌ی خاوه‌ن بروانامه‌ ئه‌هلیه‌ ئیسلامیه‌كان راگه‌یه‌نرا و زۆربه‌ی به‌شداربوانیش سه‌ركه‌وتو بوون           باڵوێزخانه‌ی ئه‌مریكا له‌ به‌غدا كوشتنی رۆژنامه‌نووس سۆران حه‌مه‌ مه‌حكوم ده‌كات          

دوا ژماره‌ی هه‌فته‌نامه‌ی یه‌کگرتوو ژماره‌‌‌ (699)

لاپه‌ڕه‌

         


قورئانی پیرۆز
ده‌نگی یه‌كگرتوو رادیۆی دهۆك
په‌خشی راسنه‌وخۆی ده‌نگی یه‌كگرتوو  ڕادیۆی هه‌ولێر
ببه‌ به‌ پاڵپشتى پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ت(صلی الله علیه‌ وسلم)...
لاپه‌ره‌ی هه‌مه‌ڕه‌نگ
كوتله‌ی یه‌كگرتوو له ‌په‌رله‌مانی كوردستان
چالاكیه‌كانی لیستی یه‌كگرتوو له‌ئه‌نجومه‌نی نوینه‌رانی عێڕاق
ئیسڵاحگه‌رى به‌شی حه‌وته‌م /مه‌ولود باوه‌مراد
چاوپێكه‌وتن له‌گه‌ڵ به‌ڕێز پ.د. فایەق حەمەسەعید  ...... دیمانەى فەهمى حەمە تۆفیق
 ناوه و زاراوه‌ی ئه‌ده‌بی ..............ئیدریس عبدالله
وەسێتنامەى شێخ سەعیدى نورسى........ بۆ گەلى کوردستان پێش سەدەیەک بەر لە ئێستا : و/ محەمەد بابەکر
نامەکەی سوڵتان عەبدولحەمید بۆ مامۆستاکەی(محەمەد ابو الشامات) لە شام ساڵی (1911)
لــە ڕووی سۆزدارییەوە منداڵەکەت بنیات بنێ..... ئارام عەرەب ئەمین
شتێک نییە بەناوى موستەحیل  … یەکەمى کۆلێژى پەروەردەى بنیات.....ئا/ تەها ئیسماعیل
زاناياني ئاييني و روشنبيران/ عه‌بدولره‌حمان سدیق
(په‌روه‌رده‌ش به‌قه‌د پۆشاك پیویسته‌) ئه‌سكه‌نده‌ر چۆمانى
گۆڤاری جگه‌رگۆشه‌كان
سایتی پێغه‌مبه‌ر
سایتی رۆژنامه‌ی داهێنان
ماڵپه‌ری خوشكان

    

بەیاننامەی مەکتەبی سیاسی یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان سەبارەت بە پرسی کەرکوک و یاسای هەڵبژاردنی پارێزگاکان لە رۆژی 22/7/2008


یه‌کگرتووى ئیسلامیى کوردستان

 

( حزبێکى ئیسلاحى نیشتمانییه‌ ، تێده‌کۆشێت له‌ پێناو چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابوورى و رۆشنبیریه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌ له‌ دیدێکى ئیسلامیه‌وه‌ ).

 

دروشمی یه‌کگرتوو بریتیه‌ له‌:

 

1.هیلالێک دوو ده‌ستى لێک هه‌ڵپێکراوى گرتۆته‌ خۆ و چیایه‌ک که‌ به‌فر لوتکه‌که‌ى داپۆشیووه‌ .

2.ووشه‌کانى دروشم :

( ئازادى ، برایه‌تى، دادپه‌روه‌رى ) .

 

بنه‌ما گشتیه‌کانی یه‌کگرتوو:

 

1- بنه‌ما نه‌گۆڕه‌کانى ئیسلام مه‌رجه‌عى کارى سیاسى و سه‌رچاوه‌ى لێوه‌رگرتنى به‌هاکانه‌.

2- ئیسڵاح دیدێکى دیاریکراوه‌ بۆ کارى سیاسی و به‌رێوه‌بردنى کۆمه‌ڵگه‌و گۆرانى ئاشتى خوازانه‌ .

3- عه‌داله‌ت زامنى مافه‌کانى تاک و کۆمه‌ڵگه‌و پێوه‌رى پۆڵێنکردنى ده‌سه‌ڵاته‌کانه‌ .

4- که‌له‌پوور و میژووى ئیسلامیی ئه‌زموونێکى به‌شه‌رى سنوورداره‌ به‌کات و شوێن له‌ مێژوودا و راده‌ى سوود لىَ وه‌رگرتنى په‌یوه‌سته‌ به‌ ئاستى وه‌ڵامدانه‌وه‌ى بۆ پێداویستىو کێشه‌کانى سه‌رده‌م.

5- تێگه‌یشتنى (مقاصد)یانه‌ بۆ ئیسلام و شه‌ریعه‌تى ئیسلامى، رێبازێکه‌ بۆ له‌ خۆگرتنى سه‌رده‌م و چاره‌سه‌رکردنى قه‌یرانى فکریی .

6- شورا به‌هایه‌کى باڵاى ئیسلامه‌ و جێبه‌جێبوونى له‌ ژیانى سیاسی هاوچه‌رخدا ، په‌یوه‌سته‌ به‌ سوود وه‌رگرتن له‌ میکانیزمى دیموکراسى وه‌ک شێوازێکى عه‌مه‌لى بۆ گه‌یشتن به‌ بڕیاره‌ حکومیه‌کان و هێنانه‌دى شه‌رعیه‌ت و به‌شدارى سیاسى و ده‌سته‌به‌رکردنى ئازادیه‌کان .

7- قه‌بووڵکردنى فره‌یی و ده‌رهاویشته‌کانى و ئاڵ و گۆڕى ئاشتیانه‌ى ده‌سه‌ڵات له‌رێى هه‌ڵبژاردنى گشتىیه‌وه‌.

8- گه‌ل سه‌رچاوه‌ى ده‌سه‌ڵاته‌کانه‌ و له‌رێى نوێنه‌ره‌ هه‌ڵبژێردراوه‌کانییه‌وه‌ و به‌ گوێره‌ى ده‌ستوورێکى مه‌ده‌نى فه‌رمانڕه‌وایی به‌سه‌ر خۆیدا ده‌کات .

9- ئازادى به‌هایه‌کى ناوه‌ندیى مرۆڤایه‌تیه‌و به‌رجه‌سته‌کارى رێزگرتنى خواى گه‌وره‌یه‌ بۆ مرۆڤ.

10- تیرۆرو توندره‌وى پێچه‌وانه‌ى گیانى ئیسلام و سه‌رچاوه‌ى هه‌ره‌شه‌ن بۆ سه‌ر عێراق و کوردستان و ژیانى گه‌لان .

11- ئازادى بیروباوه‌ڕو ئاین له‌ مافه‌ خواپێداو و بنه‌ڕه‌تیه‌کانى مرۆڤن و پێویسته‌ یاسا بۆ هه‌موو تاکێکى مسۆگه‌ر بکات.

12- خواى گه‌وره‌ مافى ژیان و ئازادى و گه‌ڕان به‌شوێن به‌ختیاریدا به‌هه‌موو مرۆڤێک به‌خشیوه‌و بۆ هیچ که‌س و هێزىَ نیه‌ لێى زه‌وت بکات.

13- ئافره‌ت و پیاو دوو ره‌گه‌زى ته‌واوکارى یه‌کتر و له‌ ماف و که‌رامه‌تدا یه‌کسان به‌ره‌چاوکردنى تایبه‌تمه‌ندییه‌کانه‌وه‌ .

14- گه‌لى کورد له‌ رووى نه‌ته‌وه‌یىیه‌وه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆیه‌ و، له‌ رووى ئاینیشه‌وه‌ به‌شێکه‌ له‌ ئوممه‌تى ئیسلامی و مافى یه‌کسانیشى له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه‌کانى تردا هه‌یه‌ به‌ مافى چاره‌نوسیشه‌وه‌ .ئیسلام و کوردبوون و کوردستانى بوون سىَ ڕه‌گه‌زى سه‌ره‌کى ناسنامه‌ى گه‌لى کوردستانن .

15- راپه‌ڕین و شۆڕشه‌کانى کورد له‌ مێژوودا کاردانه‌وه‌ بوون به‌رامبه‌ر سته‌م و نابه‌رامبه‌رى و هه‌وڵدان بۆ به‌ده‌ستهێنانى مافه‌ خوراوه‌کانى نه‌ته‌وه‌.

16- فره‌یی نه‌ته‌وه‌یی و ئایینى و مه‌زهه‌بى و سیاسی له‌ کوردستاندا له‌ سایه‌ى گیانى به‌یه‌که‌وه‌ ژیاندا ، سه‌رچاوه‌ى هێزو ده‌وڵه‌مه‌ندى گه‌لى کوردستانه‌.

17- هه‌موو ئه‌وانه‌ى له‌ هه‌رێمى کوردستان و عێراقدا ده‌ژین به‌ جیاوازى ( انتما )ى نه‌ته‌وه‌یی و ئاینى و مه‌زهه‌بى و سیاسی پێویسته‌ له‌ مافى هاووڵاتیبوونى یه‌کسان به‌هره‌مه‌ندبن.

18- ره‌تکردنه‌وه‌ى به‌سه‌رخۆدا داخران به‌ناوى ره‌سه‌نایه‌تى و، له‌ فه‌رهه‌نگى به‌رامبه‌ردا توانه‌وه‌ش به‌ ناوى مۆدێرنه‌وه‌ و دانانى کارلێکردنى رۆشنبیرى و ژیارى به‌رێگاى گه‌شه‌کردن و تازه‌گه‌رى راسته‌قینه‌.

19- حیوار به‌هایه‌کى ئیسلامیی و شێوازێکى شارستانیانه‌ى چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کانه‌ بۆ وه‌لانانى توندو تیژى و یه‌کترى ره‌تکردنه‌وه‌.

20- میانه‌ڕه‌وى له‌بیرکردنه‌وه‌و ره‌فتاردا داوایه‌کى ئیسلامیی و پێداویستیه‌کى ژیانى سه‌رده‌م و واقیعى کوردستان و عێراقه‌ .

21- سته‌مکارىو تاکڕه‌وى سه‌رچاوه‌ى زۆربه‌ى هه‌ره‌ زۆرى خراپه‌کارى و دواکه‌وتوویىیه‌کانى رابردوو و ئێستاى ناوچه‌که‌ن و روبه‌رووبوونه‌وه‌یان ئه‌رکێکى ئیسلامی و ئه‌خلاقى و نیشتمانى سه‌رجه‌م گه‌لانى ناوچه‌که‌ و بزاڤه‌ سیاسییه‌کانیه‌تى.

22- حکومه‌ت ده‌زگایه‌کى مه‌ده‌نى بێلایه‌نه‌ له‌به‌رامبه‌ر ته‌وژمه‌ فکرى و سیاسىیه‌کانى ناو کۆمه‌ڵگاو زه‌مینه‌یه‌که‌ بۆ کارى هاوبه‌ش و پێکه‌وه‌ ژیان که‌ مه‌رجى هاتنه‌دى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى و گه‌شه‌کردنى سیاسىیه‌.

23- ره‌تکردنه‌وه‌ى ده‌مارگیرى و هه‌ڵاواردنى نه‌ته‌وه‌یی و ئاینى و مه‌زهه‌بى و تایه‌فه‌گه‌رى له‌ کوردستان و عێراقدا.

24- په‌روه‌رده‌یه‌کى ئیسلامیی راسته‌قینه‌ هۆکارى پێگه‌یاندنى هاووڵاتییه‌کى ( ێالح )و فه‌رمانڕه‌وایى پێگه‌یشتووه‌.

 

ئامانجه‌کانی یه‌کگرتوو:

 

یه‌که‌م/بوارى سیاسى :

 

أ- مه‌سه‌له‌ کوردستانییه‌کان:

 

1- تێکۆشان له‌ پێناو به‌ده‌ستهێنانى مافه‌ ره‌واکانى گه‌له‌که‌مان که‌ له‌م قۆناغه‌دا له‌ به‌ده‌ستووری کردنى فیدراڵیه‌ت وچه‌سپاندنى مافه‌کانى تردا به‌رجه‌سته‌ ده‌بێت.

2- کارکردن له‌ پێناو سڕینه‌وه‌ى ئاسه‌واره‌کانى سیاسه‌تى(پاکتاوکردنى ره‌گه‌زى) و(ده‌رکردن)و( راگوێزان) له‌کوردستاندا .

3- هه‌وڵدان بۆ دیارى کردنى ره‌سمیى چاره‌نووسى ئه‌نفاله‌کان و قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى که‌س و کاریان و دیارى کردنى ره‌مزێکى نیشتیمانى بۆیان.

4- هه‌وڵدان بۆ قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ی که‌سوکاری قوربانیانی ده‌ستی رژێمی به‌عس وه‌ک قوربانیانی کیمیاوی و... هتد .

5- هه‌وڵدان له‌ پێناو به‌هێزکردنى رۆڵى په‌رله‌مانى کوردستان له‌ رێى گۆڕانى بۆ ده‌زگایه‌کى خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات که‌ بتوانىَ ئه‌رکه‌ سه‌ره‌کییه‌کانى یاسادانان و چاودێرى و لێپرسینه‌وه‌ى حکومه‌ت و بڕیاردانى بوودجه‌ و نوێنه‌رایه‌تى کردنى گه‌ل له‌مه‌سه‌له‌ چاره‌نوسسازه‌کاندا راپه‌ڕێنىَ .

6- داکۆکیکردن له‌ دۆزى کورد له‌به‌رده‌م راى گشتى و له‌کۆڕ وکۆمه‌ڵه‌ عه‌ره‌بى و ئیسلامیه‌کانداو نیشاندانى گه‌لى کوردستان وه‌ک گه‌لێکى خاوه‌ن ماف و کێشه‌یه‌کى عادیلانه‌ به‌ مه‌به‌ستى پشتیوانى لێکردنى.

7- داکۆکیکردن له‌ دروستکردنى په‌یوه‌ندیه‌کى هاوسه‌نگ له‌ نێوان گه‌لی کوردو گه‌لانى دراوسێداو هه‌وڵدان بۆ قوڵکردنه‌وه‌ى پرۆسه‌ى گفتوگۆى کوردى عه‌ره‌بى و کوردى فارسى و کوردى تورکى که‌ ده‌بنه‌ مایه‌ى ئاشتى و سه‌قامگیرى و پێکه‌وه‌ ژیانى گه‌لانى ناوچه‌که‌.

8- پشتیوانى کردن له‌ خه‌باتى گه‌لى کوردستان له‌ پارچه‌کانى ترى کوردستاندا له‌ پێناو گه‌یشتن به‌ مافه‌کانیان و دۆزینه‌وه‌ى رێگا چاره‌یه‌کى ئاشتیانه‌ بۆ کێشه‌که‌یان .

9- هه‌وڵدان بۆ پارێزگاریکردن له‌ شوناسى نه‌ته‌وه‌یی و به‌ها باڵاکانى کۆمه‌ڵگه‌ له‌به‌رده‌م رووه‌ سلبىیه‌که‌ى ته‌وژمى جیهانگیرى.

10- پشتیوانى کردن له‌مافه‌سیاسی و مه‌ده‌نى و رۆشنبیریه‌کانى گه‌لى تورکمان .

11- پشتیوانى کردن له‌ مافه‌ سیاسی و مه‌ده‌نى و رۆشنبیرىیه‌کانى نه‌ته‌وه‌ى کلدو ئاشوور.

12- هه‌وڵدان بۆ دیاریکردنى سنوورى هه‌رێمى کوردستان به‌ شێوه‌یه‌کى یاسایی و به‌پێى به‌ڵگه‌ مێژووییه‌کان .

 

ب- مه‌سه‌له‌ عێراقى یه‌کان:

 

1- به‌شداریکردن له‌ بنیاتنانى عێراقێکى دیموکراسى فیدرالى په‌رله‌مانى فره‌یی یه‌کگرتوو .

2- هه‌وڵدان بۆ کۆتایی هێنان به‌ تیرۆرو توندوتیژى و گێڕانه‌وه‌ى ئاساییش و ئارامى بۆ سه‌راسه‌رى وڵات .

3- ره‌تکردنه‌وه‌ى هه‌ر هه‌وڵىَ له‌ پێناو باڵاده‌ستى نه‌ته‌وه‌یی یاخود مه‌زهه‌بى و هه‌رشێوازێکى سته‌مکارى و تاکڕه‌وى له‌ عێراقى ئاینده‌دا.

4- پشتیوانیکردن له‌ رێکخستنه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی عێراق له‌گه‌ڵ هێزه‌ ناوچه‌یی و نێوده‌وڵه‌تیه‌کاندا به‌جۆرێک که‌ خزمه‌تی چه‌سپاندنی ئاشتی و ئاسایشی نلوچه‌که‌و سه‌ربه‌خۆیی عێلق و ده‌سته‌به‌رکردنی مافه‌کانی پێکهاته‌کانی گه‌لی عێراقدا بێت .

5- کارکردن له‌ پێناو ئه‌وله‌ویه‌تدان به‌و ناوچانه‌ى له‌ سایه‌ى رژێمى دکتاتۆرى پێشوودا زیانى زۆرتریان به‌رکه‌وتووه‌ له‌کاتى دیاریکردنى بوودجه‌ى نیشتیمانیدا .

6- خه‌باتکردن له‌ پێناو سڕینه‌وه‌ى ئاسه‌واره‌کانى کلتوورى به‌عس و بڵاوکردنه‌وه‌ى بیرى میانڕه‌وى و لێبورده‌یى و پێکه‌وه‌ژیان و رۆشنبیریی مافه‌کانى مرۆڤ .

7- رێکخستنه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى عێراق له‌گ