ناسا راپۆرتێك لەسەر ساڵە گەرمەكان بڵاودەكاتەوە

10/02/2019 - 08:45 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/هەمەڕەنگ

 

 

ئاژانسی ناساو دەستەی كەش و هەوای نەتەوەیی ئەمریكا بەیەكەوە ڕاپۆرتی تێكڕای پلەكانی گەرمای گۆی زەویان بۆ ساڵی (2018) بڵاوكردەوە.

هەروەكو پێشبینی دەكرا ساڵی (2018) وەكو سێ ساڵەكەی پێشووتری (2015, 2016, 2017) پێوانەكانی شكاندو بوو بە یەكێك لە گەرمترین چوارساڵی یەك لە دوای یەك لە مێژووی نوێ، بە وردی لەوەتەی ساڵی (1880) كە دەستكراوە بەتۆماركردنی پلەكانی گەرما تاوەكو ئێستا.

لەو كاتەوە تێكڕای پلەكانی گەرما هەندێك پتر لە پلەیەكی سەدی زیاتر بووە، لەوانەیە وابزانین یەك پلە زۆر كەمە، بەڵام لەبەر دوو هۆكار ئەو پلەیە كاریگەری زۆرە لەسەر كەش و هەوای گۆی زەوی.

یەكەم : تێكڕای پلەكانی گەرما لەسەر هەموو ڕووی گۆی زەوی و بە درێژایی ساڵ بریتیە لە (14.9) پلەی سەدی، ئەمە تێكڕایە واتە تێكرای ئەو ملیۆنەهاو ملیۆنەهای پێوانانەی پلەكانی گەرما كە لەهەموو كات و شوێنەكانی سەر ڕووی گۆی زەوی تۆمار دەكرێن بە درێژایی ساڵ، كەواتە ڕێژەی زۆربوونی بە یەك پلە یان هەندێك پتر لە یەك پلە زۆربوونێكی گەورەیە بە بەراورد بە تێكڕاییەكە.

دووەم : بڕی تێكڕای زۆربوونەكە كە هەندێك زیاترە لەیەك پلە لە هەموو شوێنەكان وەكو یەكتر نیە، بۆ نموونە لە هەندێك شوێن و لە هەندێك كات زۆر زیاترە، لەزەریاكان بەگشتی لە یەك پلە زیاتر بووە ئەمەش بۆتە هۆی زۆربوونی ڕێژەی هەڵمی ئاو لەناو بەرگە هەوادا، هەروەها بۆ نموونە كاتێك كە بەر لە چەند ڕۆژێك شەپۆڵێكی هەوای ساردی بێ وێنە لە هەندێك ناوچەی باكووری ئەمریكاو باكووری ئەوڕوپا جێگیربوو بۆ ماوەیەك، لەهەمان كاتدا شەپۆڵی گەرمای بەهێز لەهەندێك شوێنی تری نیوەی باشووری گۆی زەوی ڕووی دەدا، جیاوازیەكانیش لە پلەكانی گەرما هەروەها توندیەكانی كەش و هەوا وەكو لافاو، ووشكی شەپۆڵەكانی گەرماو سەرما لە ئێستادا زۆرتر بوون.

لە ئێستادا نیشانە هەرە دیارەكانی گۆڕانی كەش و هەوا كە خۆی لە گەرمبوونی بەرگە هەوای گۆی زەوی دەبینێتەوە بریتین لە:

1. توانەوەی بەشێكی زۆر لە شاخە بەفرینیەكانی جەمسەرەكان و ناوچەی گریینلاند.

2. بەرزبوونەوەی ئاستی زەریاكان لەسەرانسەری جیهان.

3. زۆربوون و توندبوونی شەپۆڵەكانی گەرماو سەرما لە سەرانسەری جیهان.

4. زۆربوونی لافاوەكان و دیاردەی ووشكی لە سەرانسەری جیهان.

5. زۆربوونی كەوتنەوەی ئاگرەكان لە وەرزەكانی هاوین و پاییز بەهۆی زۆربوونی درەختە ووشبووەكان بە تایبەتی لەو ناوچانەی چڕن بە دارستانەكان وەكو باكووری ئەمریكا.

لوقمان حەوێز – تێكساس

 

 

ئـ . كـ