سەكتەی مێشك چییە ؟؟

07/07/2019 - 09:14 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

 

واتا گیران یاخود خوێن بەربوون لە یەكێك لە بۆرییەكانی خوێنی ناو كەلە سەر كە بە گشتی بە جەڵتەی مێشك ناسراوە لەناو خەڵكدا.

1. زۆربەی جار بەشێوەی ووشك بوون یاخود زەعیف بوونی لایەكی لەش وەیان قورس بوونی زمان و قسە تێكەڵ كردن بەدیار دەكەوێت. 

2. حاڵەتێكی كتوپڕی بەربڵاوە بە سێیەم هۆكاری مردن دادەنرێت لەدوای نەخۆشیەكانی دڵ و شێرپەنجەوەو بە سەرەكیترین هۆكاری پەككەوتنی مرۆڤ دادەنرێت واتا یەكێك لە ئەندامەكانی لەشی لەكار دەكەوێت كە زیاتر پەلەكان دەگرێتەوە لەگەڵ قسەكردن و بینین و دەم خوار بوون .. هتد. 

3. ساڵانە (180) بۆ (300) كەس لە هەر (100) هەزار كەسێك تووشی جۆرێك لە سەكتەی مێشك دەبێت لە جیهاندا. 

4. لە (85%) ی حاڵەتەكان بە هۆی گیران و لە (15%) بەهۆی خوێن بەربوونەوە (تەقین) دەبێت لە خوێنبەرەكانی ناو كەلە سەر، زیاتر لە (99%) ی لە خوێنبەرەكان و كەمتر لە (1%) لە خوێنهێنەرەكاندا ڕوودەدات).

دەركەوتەو نیشانەكانی بەركەوتنی مێشك (جەڵتە):

1. زەعیف بوون و نەجوڵانی لایەكی لەش. 

2. زمان قورس بوون و قسە بزڕكاندن. 

3. لە دەستدانی بینین بەتایبەتی یەك چاو. 

4. ڕەتەڵ بردن و تێكچوونی تەوازوون. 

5. سەرئێشەی توندو ڕشانەوە زیاتر لە جۆری خوێن بەربووندا هەیە. 

6. خواربوونی لا دەم و چاو. 

7. پەركەم و بورانەوە. 

8. سەرگێژخواردن و سڕبوونی پەلەكان. 

9. لە هۆش خۆ چوون بەتایبەت ئەگەر بەهۆی خوێن بەربوونەوە بێت یاخود جەڵدەكە بدات لە ڕەگی مێشك.

هۆكارەكانی جەڵتەی مێشك ... 

نەگۆڕەكان:

1. تەمەن لەگەڵ سەركەوتنی تەمەن ئەگەری سەكتەی مێشك زیاد دەكات. 

2. ڕەگەز لە پیاواندا زیاترە. 

3. ڕەچەڵەك وەك ئەفریقی – كاریبی، ئاسیایی، ئەوروپی

بۆماوەیی ...

1. پێشینەی نەخۆشی وەك جەڵتەی دڵ و نەخۆشی بۆرییەكانی خوێنی پەلەكان. 

2. نەخۆشی سكڵ سێڵ و بەرزی فایبرۆنۆجین

گۆڕاوەكان :

1. بەرزە پەستانی خوێن. 

2. جگەرە كێشان. 

3. بەرزی چەورییەكانی خوێن. 

4. نەخۆشی شەكرە.

5. قەڵەوی. 

6. نەخۆشییەكانی دڵ وەك سستبوونی دڵ و هەوكردنی زمانەكانی دڵ، زیادەڕەوی كردن لە خواردنەوەكان. 

7. بەكارهێنانی هەندێ دەرمان وەك حەبی مەنع و هۆرمۆنات. 

8. زیادبوونی ڕێژەی خوێن و خەستبوونەوەی.

سەرچاوەی خوێنە مەییووەكە لە سەكتەی جۆری گیرانی خوێنبەرەكان ...

1. بەشێوەیەكی سەرەكی بەهۆی تەسكبوونەوەو كلسكردنی شا خوێنبەرو خوێنبەری بنا گوێ دەبێت. 

2. لە (20%) ی لە دڵەوە دەبێت. 

3. لە (20%) ی بەهۆی دروست بوونی خوێنی مەیوو لەناو خودی بۆریەكانی ناو كەلەسەر دەبێت. 

4. لە (5%) ی بەهۆی هەندێ هۆكاری ناباوەوە دەبێت وەك هەوكردنی زمانەكانی دڵ.

5. زۆر جاریش سەرچاوەكەی نەزانراوە (20 – 40%). 

هۆكارەكانی خوێن بەربوون ...

1. تەمەن. 

2. بەرزە پەستانی خوێن. 

3. بەرزی چەورییەكانی خوێن. 

4. هەندێ نەخۆشی تر.

5. بەكارهێنانی دەرمانی خوێن تەڕكەروەو هەندێ نەخۆشی خوێن. 

6. ناڕێكی لە دروست بوونی بۆرییەكانی خوێنداو بوونی كیسی خوێن. 

7. بەكارهێنانی ئەلكهول و كۆكایین.

چارەسەر:

1. دەست و برد گەشتنە یەكەی فریاكەوتنی هەناوی و داخڵ بوون لە نەخۆشخانە و یەكەی سەكتەی مێشك. 

2. وێنەی تیشكی تەنووری كەللە سەرو شیكاری پێویستی خوێن و هێڵكاری دڵ. 

3. ڕاگرتنی نیشانە ژیانیەكان بە جێگیری وەك پەستانی خوێن و لێدانەكانی دڵ و ئۆكسجین و پلەی گەرمی لەش. 

4. چارەسەری سروشتی و دەست كردن بە ڕاهێنانەوە، دانانی سۆندەی مەعیدە بۆ ئەو نەخۆشانەی توانای قووتدانیان نەماوە. 

5. پێدانی حەپی ئەسپرین بۆ كەسانی سەكتەی خوێن مەین و هەندێ جار دەرزی خوێن ڕوونكەرەوە ئەگەر نەخۆشەكە لە كەمتر لە (4) كاتژمێرو نیوی یەكەمی سەكتەكەدا بێت.

6. بەكارهێنانی مێشك هێوركەرەوەو دژە پەركەم لەو نەخۆشانەی تووشی ئەو حاڵەتە دەبن و خەو و ئیستراحەتیان نامێنێت. 

7. پاڵپشتی خێزانی و كۆمەڵاتی و بە تەنگەوە هاتن، چونكە ئەو جۆرە نەخۆشانە تووشی جۆرێك لە خەمۆكی و هەست ناسك بوونەوە دەبن. 

8. نەشتەرگەری كەلەسەر لە بوونی خوێن بەربوونێكی زۆرو بەرزبوونەوەی پەستانی ناو كەلەسەر یاخود خوێن بەربوون بۆ ناو پەردەكانی مێشك.

چارەنووسی سەكتە :

لە (20%) ی توشبووانی جەڵتەی مێشك لە مانگی یەكەمی نەخۆشیەكەدا گیان لە دەست دەدەن و نیوەی ئەوانەش كە دەمێننەوە لایەكی لەشیان بە زەعیفی یاخود نەجوڵاوی دەمێنێتەوە واتا دەكەونە سەرجێ یان پێویستیان بە هاوكاری كەسانی تر دەبێت بۆ بەئەنجام گەیاندنی چاڵاكی ڕۆژانەیان.

ئەگەری دووبارە بوونەوەی سەكتە مێشك (5 – 10%) لە هەفتەی یەكەمی دوای سەكتەكەو (15%) لە ساڵی یەكەم و (5%) بۆ ساڵانی دواتر.

ڕێگری و خۆپاراستن :

گرنگترین هەنگاو دوور بوون و چارەسەركردنی هۆكارە مەترسیدارەكانە كە لەسەرەوە باسمان كردووە وەك ... 

1. كۆنتڕۆڵكردنی زەخت و شەكرە. 

2. دووربوون لە قەڵەوی و زیادەكێشی. 

3. خواردنی زیاتری سەوزەو میوەو دانەوێڵە كە دەوڵەمەندن بە ڕیشاڵ. 

4. وازهێنان لە جگەرەكێشان و زیادڕەوی لە خواردنەوەی مەشروبات. 

5. كردنی وەزرشێكی مامناوەند بە شێوەیەكی مامناوەند وەك ڕاكردنی لەسەرخۆو پاسكیل سواری. 

6. دووركەوتنەوە لە خواردنی چەورو سورەكراوەو سوێر بۆ كەمتر لە (5) مگم خوێ لە ڕۆژێكدا وایا كەوچكە چایەك. 

7. بەكارهێنانی دەرمانی پێویست بۆ نەخۆشی و تێكچوونی كارەبایی دڵ و زمانەكانی دڵ. 

8. ڕاوێژی پزیشكی پسپۆڕو كردنی پشكنینی پێویست و گشتی بەشێوەی دەوری.

(د.هەرێم كەریم ئەحمەد – پسپۆری نەخۆشیەكانی هەناوو دڵ و شەكرە)