پەلپینە بخۆن، بۆ ئەمانە بە سوودە

08/07/2019 - 09:13 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

خوای گەورە ئەوەندەی دەرمانی سروشتی پێ‌ بەخشیووین لە دەورووبەرمان، بەڵام ئیمە قەدری نازانین كە هەریەكەیان دەرمانخانەیەكە بۆخۆی، بەڵام بەداخەوە یەكێك لەو دەرمانخانەی ماڵەوە ئەویش رووەكی پەلپینەیە.

كە یەكێكە لەو رووەكە خۆرسكانەی كە لەوەرزی بەهارو هاوین لەكێڵگەكانی چاندراو بە سەوزەوات دەڕوێت بە شێوەیەكی سروشتی لەسەر زەوی دەكشێت و درێژییەكەی دەگاتە نزیكەی مەترێك گەڵاكانی سێگوشەیەو ئیسفنجیە رەنگی گوڵەكانی زەردەو تۆیەكەی بچووكەو رەنگی رەشە لەكاتی پێگەیشتن بەشێوەی سروشتی بڵاودەبێتەوە سەر زەوی و دەڕوێت، پەلپینە دەتواندرێت لەماڵەوە لەناو مەركان بچێندرێت، ڕووەكی پەلپینە سوودی زۆرە لێرەدا چەند سوودێكی باس دەكەین :

1. دەوڵەمەندە بە چەوری ئۆمیگا3 كە دژی هەوكردنەو مێشك چاڵاك دەكات و یارمەتی دەرە بۆ كەمكردنەوەی هەوكردنی جومگەكان.

2. ڕێژەیەكی زۆر ترشی (لینۆلینیك ALA) ی تێدایە كە ڕێگرە لە نەخۆشییەكانی دڵ و چاڵاك كردنی سووڕی خوێن و ڕێگرە لە جەڵتەی دڵ.

3. ڤیتامینەكانی (A,B,C) كە كاردەكەن بۆ لەناوبردنی مادە ژەهراوییەكان لە لەشدا وە ڕێگرە لە دروست بوونی خانە شێرپەنجەییەكان. 

4. دەوڵەمەندە بە مادە كانزاییەكانی (كالیسیۆم و مەگنیسیۆم و پۆتاسیۆم) كە گرنگن بۆ بەهێزكردنی ئێسك و ددانەكان و ماسولكەكان و رێكخستنی پەستانی خوێن. 

5. دەوڵەمەندە بە دژە ئۆكسانی بەهێزن وە كارۆتینات كە پێكهاتەی ئەندامی سوودبەخشن.

6. یارمەتی دابەزاندنی كێشی لەش و كەمكردنەوەی چەوری زیادەو ڕێژەی كۆلیسترۆڵ لە خوێن دەدات.

7. چارەسەری نەخۆشییەكانی گەدەو ڕیخۆڵە. 

8. ڕێژەیەكی زۆر ڤیتامین A ی تێدایە لەگەڵ پێكهاتەی تر كە یارمەتی دەرە بۆ كەمكردنەوەی هەوكردنی پێست و بەكاردێت بۆ پاكردنەوەی پێست (تەعقیم) و كەمكردنەوەی چرچ و لۆچی پێست و لابردنی پەلە لەسەر پێست. 

9. بەهێزكردنی چاو، بوونی ڕێژەیەكی زۆر لە ڤیتامین A لەگەڵ (پیتا كارۆتین) یارمەتی دەرە بۆ بەهێز كردنی چاو چارەسەری كزبینی. 

دەتوانین وەك سەوزەوات بخۆین یان ووشكی بكەنەوە رۆژانە یەك ملاكی شیو لەناو یەك پەرداخ ئاوی زۆر گەرم بكەو ئاوەكە بخۆرەوە لەگەڵ دوو پەرداخ ئاوی گەرم بەیانی زوو كاتێ‌ لەخەو هەستاین یان لە برسیەتی.

دكتۆری گیادەرمان (د. بەدر قادر سورچی)