قەڵەوی ژنان ئەم نەخۆشییەی لێدەكەوێتەوە

21/05/2019 - 10:10 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

توێژینەوەیەكی ئەمریكی نوێ هۆشداری دەدات و ئاماژە بەوە دەكات قەڵەوی پرۆگرامی خانەكانی كۆئەندامی بەرگری دووبارە دەكاتەوە بۆ یارمەتیدان و دروستبوونی گرێ شێرپەنجەییەكانی مەمك.

لەتوێژینەوەیەكی نوێی توێژەرەوانی سەنتەری توێژینەوەی شێرپەنجە لە زانكۆی شیكاگۆی ئەمریكا كە دەرەنجامەكەی لەوەرزنامەی (Journal of Experimental Medicine) زانستیدا بڵاوكردۆتەوە، ئاماژەیان بەوەداوە كێشی زیادە‌و قەڵەوی پرۆگرامی خانەی خرۆكە سپییە بەرگریكارەكانی خوێن دووبارە دەكاتەوەو دەیانگۆرێت بۆ خانەگەلی هەوكردن، لەبری ئەوەی هێرش بەرن بۆ گرێیەكان یارمەتی بڵاوبوونەوەی ئەو گرێ شێرپەنجەیانە دەدەن.

توێژەرەوەكان ئاماژەیان بەوەداوە گرێیەكانی مەمك هەمیشە لە شانە چەورییەكاندا دروست دەبن، بەهۆی ئەوەشەوە شێرپەنجەی مەمك دروست دەبێت كە باوترین جۆرەكانی شێرپەنجەیە لە ژنانداو ساڵانە بە هۆی ئەو نەخۆشییە بە سەدان خانم لە سەرانسەری جیهاندا دەبنە قوربانی، بەتایبەت ئەگەر ئەو شێرپەنجەیە لە قۆناغە مەترسیدارەكاندا بێت، چونكە چارەسەركردنی ئەستەم دەبێت.

توێژەرەوەكان چەندین جۆری پشكنینیان بۆ ئەو خانمانە ئەنجامداوە كە وەك خۆبەخش بەشداربوون لەو توێژینەوەیەدا، تێیدا توێژەرەوەكان چاودێری ئاستی بڵاوبوونەوەی خانە شێرپەنجەییەكانیان كردووەو لەو ڕۆڵەشیان كۆڵیوەتەوە كە كۆئەندامی بەرگری دەیگێڕێت، هەروەها خاڵی سەرەكیشیان لە پێشچاوگرتووە كە بریتی بووە لە ئاستی قەڵەوی ئەو ژنانە.

جارێكی تر ئەو توێژەرەوانە ئاماژەیان بەوە داوەتەوە كە قەڵەوی پرۆگرامی خانەكانی خرۆكەی سپی دووبارە دەكاتەوە كە ئەركی سەرەكیان بەرگرییكردنی ئەو نەخۆشییانەیە كە هێرش بۆ لەش دەهێننن وەك بەكتریاو ڤایرۆسەكان و خانە شێرپەنجەییەكان، بەڵام ئەو دووبارەكردنەوەی پرۆگرامە وا دەكات خانەكانی كۆئەندامی بەرگری بگۆردرێت بۆ خانەی هەوكردن و لە بری هێرشبردن بۆ خانە شێرپەنجەییەكانی مەمك یارمەتی زیاتر بڵاوبوونەوەیان بدات.

لەمبارەیەوە (لیف بیكەر) ی سەرپەرشتیاری توێژینەوەكە دەڵێت، دەكرێت شێرپەنجەی مەمك ببێت بە كارەساتی گەورە ئەگەر تووشبوەكە خانمێكی قەڵەو بێت.

وتیشی: زیادبوونی كێش یارمەتی بڵاوبوونەوەی گرێیەكانی ناو مەمك دەدات، ئەویش بە هۆی هەوكردنی درێژخایەنەوە، دەشكرێت ڕێگە لەو دۆخە بگیرێت بە بەكارهێنانی دژە هەوكردن و دابەزاندنی كێش.

بەپێی ئاژانسی نێودەوڵەتی توێژینەوەكانی شێرپەنجەی سەربە ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی ناسراو بە (WHO)، شێرپەنجەی مەمك لەنەخۆشییە باوەكانی ژنانە لە سەرتاسەری جیهاندا بە شێوەیەكی گشتی و ناوچەی خۆرهەڵاتی ناوەراست بە شێوەیەكی تایبەتی، بە جۆرێك هەموو ساڵێك یەك ملیۆن و (400) هەزار حاڵەتی نوێ تۆمار دەكرێت و ساڵانەش (450) هەزار ژن لە هەموو جیهاندا بە هۆی ئەو نەخۆشییەوە گیان لەدەستدەدەن.

 

كەشتی نووح