بەرلە نووستن، خواردن بخۆین یان نا ؟؟

23/05/2019 - 10:16 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

بەپێی توێژینەوەیەكی نوێ پابەندبوون بە كاتی دوو كاتژمێر لە نێوان ژەمی ئێواران و چوونە سەر جێگە، هیچ گرنگییەكی بۆ تەندروستی مرۆڤەكان نییە.

جاران دەیانگوت: خواردنی پێش نوستن، لەمەودای درێژخایەندا كاریگەری خراپی لەسەر تەندروستی دەبێت، ڕەنگیشە كێشەو شێرپەنجە دروست بكات.

بەو هۆیەوە توێژەرانی قوتابخانەی باڵای بۆ زانستە تەندروستییەكانی زانكۆی ئەوكیاما لەژاپۆن، ئەو زانیارییانەیان پەراوێز خست و رایانگەیاند، پابەندبوون بەدوو كاتژمێر لەنێوان دوایین ژەمی نانخواردن و چوونە سەر جێگە، هیچ كاریگەری لەسەر ئاستی شەكرە لەخوێنتان ناكات.

لە ژاپۆن رێنمایی خەڵك دەكرێت لە هەفتەیەكدا بەلایەنی كەمەوە، پابەندبن بە وادەی، بەدوو كاتژمێر لەنێوان ژەمی نانخواردن و چوونە سەر جێگە.

لەچوارچێوەی ئەو توێژینەوەیە كە لەگۆڤاری بی ئێم جەی تایبەت بەخۆراك و خۆپارێزی و تەندروستی، توێژەران شیكردنەوەی كۆمەڵێك ئاماری كۆكراوەی ساڵانی نێوان (2012 – 2014) لە (1573) كەس كراوە، لەتەمەنەكانی بەساڵاچووان و تەمەنە مامناوەندەكانی دانیشتووانی ئەوكایاما لەرۆژهەڵاتی ئەو وڵاتە، هیچ لەو نمونانەی وەرگیراون، كێشەی تەندروستی تایبەت بەشەكرەیان نەبووە، كە یەك لەسەر سێیان لەڕەگەزی ئافرەتان بووەو بەشێك لەبەشداربووانی ئامارەكان تەمەنیان لەسنووری (65) ساڵی بووە.

تیمە ژاپۆنیەكە دابونەریتی خۆراكی ئەو تاكانەی كردووە، لەپاڵ ئەوانەش كۆمەڵێك هۆكاری دیكە پەیوەند بەسیستەمی ژیانیان، وەك كێش و خێرایی خواردنی خۆراك و چاڵاكییە وەرزشییەكان، وەك ئەگەری جگەرە كێشان.

هاوكات چاودێری ئاستەكانی شەكرەی كەڵەكەبووی تاكە دیاریكراوەكانیان كردووە، كە هیمای دیاری كردنی ئاستەكانی شەكرە لەنێو خوێنداو ماوەكەشی لەنێوان دوو مانگ بۆ سێ مانگ بوون.

لەو تیمەی قوتابخانە تەندروستییەكەی ژاپۆن هەڵیبژاردووە، تیمێكی بچووكی تاكەكان پابەندی وادەی دوو كاتژمێر پانتایی نانخواردن و سەرجێگە بوونە.

ئەوەی دەركەوتووە لەتوێژینەوەكە بریتی بووە لەوەی ئاستەكانی بەرزبوونەوەی شەكرەی كەڵەكەبوو لەنێو تاكەكانی تیمەكە شیكراوەكە لەساڵی (2012) بەرێژەی (5.2%) بۆ (5.58%) لەساڵانی (2013 – 2014) بەرزبۆتەوە.

هۆكارەكەشیان بۆ ئەوە گەڕاندەوە، نەخواردنی هیچ خۆراكێك پێش خەوتن بەدوو كاتژمێر كاریگەرییەكی رێژەیی لەسەر ئەو بەرزبوونەوە هەبووە، توێژەران دەریانخستووە، كۆمەڵێك هۆكاری دیكە پەیوەندی بەسیستەمی ژیان، وەك فشارەكانی خوێن و چاڵاكییە لەشییەكان و زۆر خواردنی خواردنە كهولییەكان، كاریگەری بەرزتریان لەسەر ئاستەكانی شەكرە لەخوێن هەیە.

دانیان بەوەشناوە، ئەو توێژینەوەیە تەنها چاودێرییەو ئەوەی پێی گەیشتوون، پێویستی بەتیشكخستنە سەری زیاترەو هانی خەڵكیشیان داوە سیستەمێكی هاوسەنگی بۆ ژیانیان بەرهەم بهێنن لەوەی پابەندبن بەوادەی دوو كاتژمێر لەنێوان خواردن و خەوتن لەرۆژێكدا.

دەشڵێن، بەپێچەوانەی سیستەمە پەیڕەو كراوەكان، پابەند بوون بەوادەیەكی كەمتر لەنێوان خۆراك و خەوتن، هیچ كاریگەرییەكی لەسەر قەبارەی شەكرەی كەڵەكەبوو لەخوێن، هیچ كاریگەرییەكی چاوەڕوانكراوی دروست نەكردووە.

ئەوەش دووپاتدەكەنەوە، پێویستە گرنگی زیاتر بەخواردنی رێژەیەكی هاوسەنگی خۆراكی تەندروستی بدرێت و وادەیەكی تەواویش لەخەو دابین بكرێت، رێنمایی دووركەوتنەوە لە جگەرەو خواردنەوە كهولییەكان، بۆ پاراستنی كێشی تەندروستی، بەشێكی دیكەی بابەتە تەندروستیەكەیان بووە، بەتایبەت بۆ پرسی گەورەكردنی سپێرمی و سووڕی مانگانە.

ماكوان عیززە‌ت – هەولێر