شەكەتی گەرما چییە ؟؟

22/06/2019 - 07:32 بڵاوکراوەتەوە لە هەواڵ/تەندروستی

 

 

حاڵەتێكە بەهۆی ئارەقەكردنی زۆر لە ئەنجامی بەرزبوونەوەی پلەی گەرمی لەش ڕوودەدات (هاوكاتە لەگەڵ ووشكبوونەوە Dehydration)، شەكەتی گەرما دوو جۆری هەیە:

1. كەمبوونەوەی شلەی ناو جەستە Water depletion: كە نیشانەكانی بریتین لە: 

زۆر هەستكردن بە تینوێتی (excessive thirst).

هەستكردن بە بێ هێزی (weakness).

ژانە سەری تووند (severe headache).

بێ هۆشبوون (loss of consciousness).

پێست زەرد هەڵگەڕان (pale skin).

تۆخ بوونی ڕەنگی میز (dark-colored urine).

دڵە كووتە (rapid heartbeat or tachycardia). 

2. كەمبوونەوەی خوێی ناو جەستە Salt depletion: كە نیشانەكانی بریین لە:

هێلنج هاتن و ڕشانەوەو سكچوون (nausea, vomiting & diarrhea).

گرژبوونی ماسولكە (muscle cramp)، بە تایبەتی بەشی هەناو.

سەرگێژبوون (dizziness).

چارەسەریەكانی شەكەتی گەرما (Treatment):

بۆ چارەسەری پێویستە بەپەلە ئەم خاڵانە ئەنجام بدرێت:

1. پێویستە كەسی تووشبوو ببرێتە شوێنێكی سێبەرو هەوای فێنك. 

2. پێدانی بڕێكی زۆر شلەی فێنك و سارد. 

3. بەكارهێنانی خاولی تەڕ (كەممادە) یان ئامێرەكانی فێنككەرەوە. 

4. شووشتن یان پڕژاندنی جەستەی تووشبوو بە ئاوی سارد.

تێبینی: كەسی تووشبوو باشترە بۆ ماوەیەك دووربكەوێتەوە لە وەرزشكردن و خۆی بپارێزی لە تیشكی ڕاستەوخۆی خۆر.

خۆپارستن لە شەكەتی گەرما (Prevention):

هۆیەكانی خۆپارێزی زۆرن لەوانە:

1. لەبەركردنی جلوبەرگی تەنك و ڕەنگ كاڵ. 

2. خواردنەوەی بڕێكی زۆر لە ئاوو شلەمەنیەكان. 

3. بەكارهێنانی كڵاو یان سەیوان. 

4. دووركەوتنەوە لە خواردنەوە گازیەكان و ئەو خواردنەوانەی كە ماددەی كافایینیان تێدایە، چونكە هۆكارن بۆ میزكردنی زۆر كە ئەمیش هۆكارێكە بۆ وونكردنی شلەی جەستە.

تێبینی: ئەو حاڵەتە مەترسی زیاتری لەسەر كەسانی نەخۆش هەیە بۆ نموونە: نەخۆشانی گورچیلە، دڵ، گەشكە، پەلكەم و بەرزە فشارو نزمە فشاری خوێن (بە تایبەتی ئەوانەی دەرمانی میزپێكردن diuretics بەكاردەهێنن).

د. دلێر قادر گەڵاڵی – پسپۆڕی فیزیۆلۆجی پزیشكی