سیاسه‌تا برسیكرنێ .. هه‌رێما كوردستانێ وه‌ك نمونه‌

برسیكرن د رامانا خوه‌ یا سیاسى دا ره‌فتاره‌كه‌ كو هنده‌ك ده‌ست هه‌لات بكاردئینینن به‌رامبه‌ر گه‌لێن خوه‌ دهنده‌ك كاودانان دا ژبوى پاراستنا كورسیا ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ . ب رامانه‌كا دن سنوره‌كى بو داخوازیێن گه‌لى یێن سیاسى بدانن و وان داخوازیان سنورداربكه‌ن د چوارچوڤه‌یه‌كێ بچویك دا كو داخوازكرنا سه‌ره‌تایى ترین پێتڤیێن ژیانێ نه‌ . هه‌ر دكه‌ڤندا و هه‌تا نوكه‌ گه‌له‌ك ده‌ستهه‌لاتدار ل دویڤ پره‌نسیپێ ( گه‌لى برسی بكه‌ دا لدویڤ ته‌ بهێت ) دچن ، و ئه‌ڤه‌ ژى ب ئارمانجا هندێ كو گه‌ل هه‌ریێ برسى بیت و یێ گرێدای بیت ب وى ده‌ستێ منه‌تێ لێ دكه‌ت و زادى دده‌تێ .

سیساسه‌تا برسیكرنێ دوو دیمه‌ن هه‌نه‌ ( ئاشكه‌را و ڤه‌شارتى) ، دیمه‌نێ ئاشكه‌را پتریا جاران د كاودانێن شه‌ر و ئالوزیان دا دهێته‌ دیتن ، كو خوه‌ د دورپێچكرن و هند ریكێن دن دا دبینیت ، و ئه‌ڤ سیاسه‌ته‌ دبیت بهێته‌ بكارئینان به‌رامبه‌ر ده‌وله‌ته‌كا هه‌ڤرك ، و دبیت ژى بهێته‌ بكارئینان ل به‌رمبه‌رى گه‌لێ ده‌وله‌تا وێ سیاسه‌تێ بكاردئینیت بخو، ئه‌ڤه‌ ژى ژ ده‌رئه‌نجامێ وێ چه‌ندێ كو گه‌ل داخوازیێن سیاسى بكه‌ت و ببیته‌ مه‌ترسی ل سه‌ر مانا ده‌ستهه‌لاتێ ، مینا سوریایێ كو پشتى شوره‌شێن عه‌ره‌بى چه‌ندین جاران ئه‌ڤ سیاسه‌ته‌ دگه‌ل گه‌لێ خوه‌ ل هند ده‌ڤه‌ران بكارئینایه‌ برێكا دورپێچكرن و ئابلوقه‌كرنێ . لدویڤ بنه‌مایێن نه‌ته‌وێن ئێكگرتى ئه‌ڤ جورێ برسی كرنێ دهێته‌ هژمارتن تاوانا جه‌نگى .

دیمه‌نێ ڤه‌شارتى یێ سیاسه‌تا برسیكرنێ به‌رفره‌ه تره‌ و خوه‌ د چه‌ندین رێكا دا دبینیت ، و ئه‌ڤ چه‌نده‌ به‌روڤاژى سیاسه‌تا تێركرنێ یه‌ ، كو ده‌ستهه‌لاتدار ب هه‌موو رێكان خزمه‌تان پێشكێشى گه‌لێ خوه‌ دكه‌ن ژبوى كو گه‌ره‌نتیا مانا خوه‌ ل سه‌ر كورسیا ده‌ستهه‌لاتى بكه‌ن ، مینا توركیا كو سه‌ره‌رایى چه‌ندین پرسگرێكێن سیاسى و ئه‌منى و جڤاكى لێ چونكه‌ سیاسه‌تا تێركرنێ دگه‌ل گه‌لێ خوه‌ بكاردئینیت ،پتر ژ پازده‌ سالانه‌ پارتا ده‌ست هه‌لاتدار شیایه‌ پارێزگاریێ لسه‌ر برێڤه‌برنا تاكلایه‌نیا ده‌ستهه‌لاتێ بكه‌ت .
لێ وه‌لاتێن كو سیاسه‌تا برسیكرنێ دگه‌ل گه‌لێن خوه‌ بكاردئینن پتر لدویڤ پره‌نسیپێ (گه‌لى برسی بكه‌ دا لدویڤ ته‌ بهێت)دچن ، و ب چه‌ندین رێكان هه‌ولدده‌ن كو تاكێن گه‌لى بتنێ مژویل بكه‌ن دچوارچوڤێ داخوازكرنا پێتڤیێن ده‌سپێكى یێن ژیانێ دا . ژبوى كو هزر د پرسێن سیاسى و سیسته‌مێ حكومرانیێ دا نه‌كه‌ن .

هه‌رێما كوردستانێ وه‌ك نمونه‌ د سیاسه‌تا برسیكرنێ دا :
قه‌یرانا دارایى یا كو نێزیكى سێ سالانه‌ هاولاتیێن هه‌رێما كوردستانێ ژ به‌ر دنالن ، هه‌ر چه‌نده‌ ژ ده‌رئه‌نجامێ چه‌ندین فاكته‌رێن ناڤخویى و ده‌ره‌كى دروست بویه‌ ، كو ژ به‌رچاڤترینا نزمبوونا بهایێ په‌ترولێ د بازارێن جیهانێ دا . لێ به‌شه‌كێ زور ژ درێژبوونا قه‌یرانێ گرێدایه‌ ب سیاسه‌تا برسیكرنێ ڤه‌ د دیمه‌نێ ڤه‌شارتى دا . چونكه‌ ئه‌گه‌ر داتایان به‌راورد بكه‌ین دێ بینین بهایێ نه‌فتێ كو ئه‌گه‌رێ سه‌ره‌كى یێ دروست بونا قه‌یرانێ بوو ب شێوه‌كێ به‌رچاڤ زێده‌بویه‌ ، لێ چ گهورین د به‌ره‌ڤ باش بوونا ره‌وشا دارایى یا هاولاتیان دا دروست نه‌بوینه‌ . ئه‌ڤه‌ چه‌نده‌ ژى ژده‌ر ئه‌نجامێ وێ چه‌ندێ هات پشتى به‌حس ل گهورینا سیسته‌مێ حكومرانیێ هاتیه‌ كرن و مه‌ترسی ل سه‌ر كورسیا ده‌ستهه‌لاتێ دروست بوى . ژبوى كو گرنگیا ڤان بابه‌تان بو هاولاتیان كێم ببیت و بتنێ هزر د دابینكرنا پێتڤیێن ژیانێ دابكه‌ن .

هه‌روه‌سا سیاسه‌تا برسیكرنێ ل هه‌رێما كوردستان گه‌له‌ك جاران ژ ده‌ره‌نجامێ هه‌ڤركیێن سیاسى دروست دبیت . كو ل ده‌مێ گهورینێن ئه‌رێنى د سیاسه‌تا لایه‌نه‌كى دا دروست دبن و هند پێنگاڤێن ئه‌رێنى د هاڤێژیت . بو دروستكرنا رایه‌كا گشتى یا نه‌رێنى لسه‌ر پێنگاڤێن وى لایه‌نى لایه‌نه‌كێ دن دێ رابیت ب كونترولكرنا داهاتان و نه‌دابه‌شكرنا وان و دروستكرنا هنده‌ك قه‌یرانان ، ژبوى كو بورایاگشتى هوسا دیاربكه‌ت پێنگاڤێن لایه‌نێ به‌رامبه‌رى من ئه‌گه‌ر بوون كو ره‌وش به‌ره‌ڤ ڤى بارودوخێ خراب بچیت .