دیارە وشەی عێراق لە ئێستادا بەم سنورە جوگرافیا دیاریكراوە دەوترێ‌ كە لە ساڵی (1921)بە دەستی زلهێزەكانی دنیا بەگشتی و بەریتانیا بەتایبەتی دیاریكرا،ئەم سنورە لە مێژوودا رەگ و ریشاڵی قووڵی هەیە،پێش ئیسلام و دوای ئیسلام هەردەم شوێنكی ناسراو بووە.

ئەمە پێناسەیەكی زۆر كورتە و ئاوڕدانەوەیەكی خێرایە لە مێژوو،بەڵام ئەوەی پنتی قسە لەسەركردنی ئێمەیە مێژووی عێراقە لە شەڕ و ئاژاوە و فیتنە و خوێن رێژی. بەداخەوە مێژووی دوور و نزیكی ئەم وڵاتە جگە لە خوێن و فرمێسك وئازار بەم لاوە هیچی تر نەبوە، بەڵێ‌ زوڵم و زۆر و ناحەقی و قەتڵ و عامی ئەم وڵاتە هی ئەمڕۆ نیە. بەڵكو سەرچاوە مێژووییەكان ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن لە سەدەی یەكەمی هاتنی ئیسلامەوە ئەم عێراقە لە بری گوڵاڵە سورەی بەهار، خاكەكەی بە خوێنی خەڵكی بەناحەق رژاو سور كراوە.
زۆر بەداخەوە لە سەرچاوەكانی فەرمودەدا، جگە لە ئاماژەی خراپ هیچ هێمایەكی باش بۆ عێراق نەكراوە، كە ئەمەیان خەڵكی خۆی هەیە و پسپۆری ئیمە نیە. بۆیە باشتر وایە تەنها باس لە سەد ساڵی رابردووی ئەم وڵاتە بكەین. بەدڵنیایەوە ئەم سەد ساڵە كە بە سەردەمی مەلیك( فەیسەڵ) دەست پێدەكات و رۆژ لە دوای رۆژ خراپتر دەبێ‌ و،دواتر لە دوای ئینقیلابەكەی (عبدالكریم قاسم) و كۆتایی هێنان بە حوكمی مەلەكی دەبێتە سەرەتای لافاوی خوێنڕێژی و، بەهاتنی بەعسیەكانیش ئەم لافاوی خوێنە لەسەر ئەرزی واقیعدا بەرجەستەبوو.
راستی خەڵكی عێراق ئومێدێكیان هەبوو بەوەی لەدوای روخانی بەعس بتوانن هەناسەیەكی ئارام بدەن،بەڵام وەك پەندە كوردیەكەی دەڵێ‌ (خوزگە بە كفن دز)، لە دوای ساڵی 2003 وە ئیتر ئەم جارەیان هەموو وڵات بوو بەئاگر و هیچ شوێنێكی جیاواز نەمایەوە كە خوێنی تیا نەرژِێ‌ بە مزگەوتەكانی ماڵی خواشەوە.
باشە دەمێكە دەوترێ‌ بە حوكمی ئەوەی كاتی خۆی كورد و شیعە و سوننە بەزۆر لە ژێر یەك چەتردا كۆكرانەوە،ئیتر كاتی ئەوە هاتووە ببن بە سێ‌ ماڵی دراوسێ‌ و چیتر یەكتر نەكوژن، بەڵام واقیع دەڵێ‌ نەك خەندەك بەڵگو ئەگەر ئەم سێ‌ لایەنە بە كێوێكی هەزار مەتر بەرزیش لەیەكتر جیابكرێنەوە، ئەوە شەڕ و ئاژاوە و خوێن رێژی هەر تەواو نابێ‌،ئاخر خەڵكی ئەم وڵاتە زۆر زیرەك و بەتوانان،هەر ئەو رۆژەی گەیشتنە ئەو قەناعەتەی دوور نیە بكرێن بە سێ‌ ماڵی جیا، ئیتر بیریان لەوە كردەوە ئەی دواتر چون بە تەبایی بژین و یەكتر نەخۆن؟!!!
بۆیە ئەوەتا بەچاوی خۆمان دەبینین كە چۆن سەدری و مالیكیەكان لەناو ماڵی شیعەدا یەكتر دەخۆن، لەم لاوە سوننە كە خۆیان تا سەرئێسقان پەراوێزخراون،خەریكە ئابڕووی یەكتر دەبەن و شەڕە لەسەر ئەوەی ئەگەر بەیانی لە دەست شیعە رزگاریان بوو كێ‌ ئاغا و گەورەیان بێ‌!!!
لە هەمووشی ناخۆشتر كوردی بەدبەختە،كە سەد ساڵە خەبات دەكات، بۆ وەرگرتنی مافەكانی خۆی، كەچی دواجار لە ئێستادا بەدەستی خۆی ماڵی خۆی وێران دەكا و قوڕ دەكا بەسەری خۆی.
عەجایەب ئەوەیە ئێستا كورد و شیعە و سوننە تەنها شەڕی یەكتر ناكەن، نا لەمەش زیاتر تەنها شەڕی ناوماڵی خۆشیان ناكەن، نا لەمەش زیاتر لوتكەی بەدبەختی عێراق ئەوەیە،ئێستا لەناو یەك پێكهاتە و یەك مەزهەب و یەك حیزب شەڕی ناوخۆی یەكتر دەكەن!!!
ئاخر ئەگەر عەشی شەیتان لەم وڵاتە نەبێ‌، تۆ بڵێی ئەم هەموو فەرمانی شەڕە،ئەم هەموو رق و كینەیە،ئەم هەموو پاشقوڵ لەیەك گرتن و جەنجەر لەپشت دانە،ئەم هەموو پلانی پیلانگێڕییە،ئەم هەموو یەكتر نەویستن و یەكتر بەشەیتانكردن و یەكتر سڕینەوەیە،ئەم هەموو درۆ شاخدار و پەیمانە بێ‌ بەڵێنە،ئەم هەموو گەندەڵی و حەرامیە،ئەم هەموو ناحەقی و ناعەدالەتیە،ئەم هەموو بەهەداردان و لێنەپرسینەوەیە،ئەم هەموو بەچكە فیرعەونە،ئەم هەموو باوەشكردن بە كورسیە،ئەم هەموو شەڕ و تەقینەوە و خوێن رێژیە...، ئێوە بڵێن بزانم لەكوێی دنیا عێراقێكی تر بوونی هەیە و؟ لە كوێی دنیاش فەرمانەكانی شەیتان ئاوا زوو جێبەجێ دەكرێن؟!!!