چاكسازییەكەی عەبادی عێراق بەرەو كوێ دەبات ؟



لەمێژووی دامەزراندنی عێراقدا لەساڵی ١٩٢١ دا لەسەر دەستی بەریتانیەكان و دامەزراندنی بەشێوەیەكی مەلەكی داگیركەرە بەریتانیەكان عێراقیان دروستكردو گەیاندیانە ئێستا بەھاوبەبشی لەگەڵ ئەمریكای ئێستا.                                   

كێشەكان لەمێژووی عێراقدا بنچینەیەكی قوڵی ھەیەو چەندین توێژینەوە و لێكۆڵینەوەی لەسەر كراوە ، بەڵام نەتوانراوە بەشێوەیەكی گشتگیرو بنەڕەتی چارەسەری بۆ كێشەكان لەمیانی گۆڕینی ئەو ھەموو سەرۆكانەی عێراق نەدۆزراوەتەوەو لەبەرئەوەی ھەر سەرۆك و لایەنێك كاتێك دەسەڵاتی گرتبێتە دەست ئاڵقە لەگوێی ئەو وڵاو ئەم وڵاتەبووە بەئێستاشەوە.                                                             

ئێستای عێراقی سەردەمی چەرخی نوێ و ساڵی ٢٠١٦ بەكۆمەڵێك گۆڕانكاریی گوزەر دەكات و بەبیانووی چاكسازیی و ڕاماڵینی ئەو تۆڕە مافیا و گەندەڵكارییەی یەخەی حكومەت و دامەزراوەكانی ئێستای عێراقی گرتووە بە ھەرێمی كوردستانیشەوە.

لەبەرئەوەی ھاوكێشەكان واھاتوون چاككردنی دۆخی سیاسیی و ئەمنی وڵات بەدەست كۆمەڵێك گرفتەوە دەناڵێنێت و بەئاڕاستەیەكی مەترسیدار دەڕوات و كۆمەڵێك گریمانیش ھەیە ، كە ئەوەش دەستی زلھێزەكانی تێدابێت و قەیران و خەرجییەكی زۆرتری بوێت و ماوەكەشی درێژبكرێتەوە تا دەگاتە خولێكی دیكەی سەرۆكایەتی و ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بەوەی جارێ ڕەنگە زوو بێت بتوانرێت كێشە و گرفتەكان بنەبڕ بكرێت تا ئەوكاتەی دەسەڵاتێكی تەواو بدرێت بەلایەنی جێبەجێكار (ھەرچەندە ئێستا حكومە دەسەڵاتی باڵای ھەیە لەدەستووریی ھەمیشەیی عێراقدا) بەڵام مەبەستم لەوەدا مەجەعە دینی و باڵاكان دەستیان كورت بكرێت لەبڕیارە گرینگەكان دەستیان كورت بكرێتەوە بەسەر دامەزراوەكانی وڵات بەتایبەت شیعەكان وەك بنەماڵەو مەزھەبگەرایی ڕۆڵی خراپیان لەدوای ٢٠٠٣ دا بینیووە.                               

بەڵام لە ٣٠ كانوونی دووەمی ٢٠٠٥ دا ھاوڵاتیانی عێراق بە ھەرێمی كوردستانیشەوە بەرەو سندوقی دەنگدان ڕۆیشتن و دەنگیان بۆ كابینەیەكی تازەدا دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بەڵام ئێستا عێراق بەگشتی بەرەو ھەڵدێرێك دەڕوات كۆمەڵێك گرفت ڕووی لەو وڵاتە كردووە ھەر لە قەیرانی ئەمنی و سیاسیی و ئاریشەی دارایی و كۆمەڵایەتی ...


بەمزوانەش حەیدەر عەبادیی لەژێر فشاریی مەرجەعیی و خۆپیشاندانی ھاوڵاتیان كەوتەخۆ بۆ ڕاگەیاندنی كۆمەڵێك چاكسازی لەدامەزراوەكانی كابینەكەیدا ، كە پریشكی ئەو چاكسازییە بەشەكانی دیكەی سەرۆكایەتی كۆمار و پەرلەمانی عێراقیشی گرتۆتەوە (كە ئەوە ھێشتا بەشێوەی نوسراوە و بەشێوەیەكی گشتی ھیچ نابینرێت) بەڵام وێڕای دژایەتی ھەندێ ڕەوتی ئاینی و سیاسیی عەبادی توانی شتێك بكات و تاڕادەیەك نائارامی سیاسیی دابمركێنێتەوە و ھەندێ قەیرانی ئەمنیشی چارەسەركردووە(بەڵام زۆرنا).                     

ئێستا عێراق بەگشتی و بە ھەرێمی كوردستانیشەوە ڕووبەڕووی ئەجندایەكی نادیاری سیاسیی و ئەمنی بوونەتەوە و بەپرسانی ھەردوولاش كردویانەتە بەھانە بۆ مانەوە لەسەر كورسی دەسەڵاتدارییدا و ھالوڵاتیانیش جارێ وێڕای نەبوونی موچە و دابینكردنی خزمەتگوزارییەكی سەرەتایی بێھەڵوێست سەیری دەستی لایەنە ساسییەكان دەكەن و ھیچی لێ بەرھەم نەھاتووە تەنیا لێدوانی گەرم و چارەسەرێكی نادیار و قەیرانێكی ئاشكرای بەردەوام.                      

چاكسازییەكانی عەبادی ئەگەر بۆ ڕازیكردنی شیعەكان بێت كە ئێستا ئەوەی ڕووبەڕووی بووەتەوە موقتەدا سەدرە بەوەی داوای بە پەلەی كردووە بۆ قەیرانەكان بەوەش سەدرییەكان بەوە شانازیی دەكەن گوایە بەفشاری ئەوانەوە گۆڕانكاریی لەعێراقدا دەكرێت گریمانی ئەوەش ھەیە سەدر لەگەڵ دەوڵەتی ھەرێمیدا كاریی كردبێت بۆ دروستبوونی فشار لەسەر حكومەتی ئێستای عێراق بەوەی ڕەنگە سوننە تاڕادەیەك پێگەی بەھێزبێت.                                             

لەگەڵ ئەوەی ناكۆكیەكانی نێوان پێكھاتەكان لەئێستادا و لەساڵی ٢٠١٦ دا قوڵ دەبێتەوە بەڵام حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عێراق ئێوارەی ٢٩ی ئازاری ٢٠١٦ حەیدەر عەبادی پڕۆژەیەكی چاكسازی ڕاگەیاند".                  

  لەبارەی پلانەكانی بۆ پێكھێنانی كابینەی نوێ و چاكسازی وتی: پێش مانگ و نیوێك داوای گۆڕانكاریی وەزاریم كردووە پێویستە ئەوە یەكلایی بكرێتەوە كابینەكە سیاسی بێت یان سەربەخۆ. بۆیە ئەمە ڕادەگەیەنم بۆ ئەوەی گەل بەرپرسیارێتی خۆی ھەڵگرێت".                                   

سەرۆك وەزیرانی عێراق وەك ھەنگاوێك بۆ بنەبڕكردنی ئەو قەیرانەی بەرۆكی خۆی و كابینەكەی گرتووە ھەلێك ڕەخساند بۆ مانەوەی لە دەسەڵاتدا".                           

ھەموو ئەو شڕۆڤە و شیتەڵكردنەوانەی بۆ ھەردوو حكومەتی عێراق و ھەرێمی كوردستان دەكرێت بەلاوازنترین خیتاب دادەنرێت لەمێژووی سیاسەتی ناوخۆیی و یەك نەبوونی سیاسەتی گشتگیریی ، چونكە ڕاگەیاندنی ئەو پڕۆژانە و ڕاگەیاندنیان لەڕێگەی كەناڵەكانەوە بێدەسەڵاتی خۆیان پیشان دەدات و خاوەنی بڕیاری خۆشیان نین.                          

بۆیە گرینگترین چاكسازیی بۆ ئەو دۆخەی ئێستا ترسی ناوێت و خاوەن بڕیارێكی سەربەخۆییانەی دەوێت ھاوشێوەی بڕیارێكی خێزانیی لەنێ،ان دوو كەسدا دەتوانرێت ئەو قسەیەش لەبەر ئەوەیە مادام دەسەڵاتی ڕەھایان ھەیە دەتوانن لەنزیكی خۆیانەوە گۆڕانكاریی جدی بكەن و ھاش و ھوشی ڕاگەیاندنەكانیشی ناوێت.                                                  

بۆیە ھەرێمی كوردستانیش، نەك خاوەنی بڕیاریی سەربەخۆییانەی خۆیان نین ، بەڵكو بەستراونەتەوە بۆ سێ جەمسەریی ناوچەیی و ھەرێمیی و نێودەوڵەتیی و كۆی ئەو ڕووداوانەی ڕوودەدەن و بڕیارەكانیشی دوولایەنی و پێچاوچێچن لەبەرئەوەی ھەرێمی كوردستان ناتوانێت بڕیارێكی موستەقیلی ھەبێت و خۆی بۆ ڕابگیرێت....          

بۆیە دۆخەكەیشی ئاوایە.