هاوڵاتی كوردو هەرەمی ماسلۆ


ئەگەر لەڕوانگەی هەرەمی ماسلۆوە سەیری كۆمەڵگەی كوردی بكەین، بپرسین، ئایا هاوڵاتیانی كوردستان لەكوێی ئەم هەرەمەدان‌و پلان چیە بۆ ئەوەی گەشەی كۆمەڵگەی كوردی لەئاستێكی چەق بەستوودا نەمێنێتەوەو بچێتە ئاستی كۆمەڵگە پێشكەوتوو خۆشگوزەرانەكانەوە؟، كە ئەمەش خەونی هەموو كەسێكی دڵسۆزو نیشتمان پەروەرو كەسێكە كە ئینتمایەكی بەهێزی هەیە بۆ شوناسی كورد بوون‌و كوردستانی بوون.
ئەگەر سەیری پارتە سیاسیەكانی كوردستان بكەین بەگشتی، نەیانتوانیوە پلانێكی ستراتیجی وا بخەنەڕوو كە ڕەنگدانەوەی خەون‌و ویستەكانی هاوڵاتی بێت، دەسەڵاتیش ئەوەندەی دەیەوێت وەك حیزب‌و هێزی باڵادەست بمێنێتەوە، ئەوەندە نەچۆتە ناو كێشەكانی هاوڵاتیانی كوردو هەتا بەرنامەیەكی ئەوتۆیان بۆ دابنێت كە لەقەیرانە جۆر بەجۆرەكانی بێ‌ كاری بێ‌ كارەبایی ونەبوونی شوێنی نیشتەجێبوون‌و نەبوونی خواردن‌و ئاوی پاك‌و حاڵەتی بێ‌ هاوسەری گەنجان، رزگاریان بكات.
ئەوەی ئێستا میدیای كوردی و پارتە سیاسیەكان پێوەی سەرقاڵن كۆمەڵە شێكە كە زۆر بەلای هاوڵاتییەكی سەرشەقامە‌وە جێگەی گرنگكی ئەوتۆ نییە، زۆربەی پارتە سیاسیەكان و لە ئێستادا ئەو پارتەش كە دەیەوێت حكومەت دروست بكات ،تەنها باسە لەوەی ئایا پۆستە سیادیەكان بۆ كێیە؟، شێوازی مامەڵەی پارتی باڵادەست لەگەڵا پارتەكانی تر بۆ چۆنە؟ پارتەكان دەبێت چۆن مامەڵە بكەن لەناو حكومەتی داهاتوو؟ ئایا دەستورو یاسای سەرۆكایەتی دەگەڕێتەوە پەرلەمان؟...هتد.
لەكاتێكدا هەموو ئەم بابەتانە هەڵقوڵاوی سیمای پارتە كوردیەكانەو لەم رێگەیەوەشەوە هەریەكەیان دەگەڕێت بۆ زیاتر دەسكەوتنی پۆست‌و ئیمتیازات.. هەر لەبەر ئەم هۆكارانەش دەبینین رۆژ بەرۆژ هاوڵاتی كورد لەسیاسەت‌و حیزبایەتی بێزار دەبێت‌و لەسیاسەت دوور دەكەوێتەوە، ئەو دەنگۆیانەش كەباس لەچۆنیەتی پێكهێنانی حكومەت‌و دەستور‌و شتی لەوجۆرە دەكات، گرنگیەكی ئەوتۆی نییە بەلایەوە، لەڕاستیدا ئەم هەڵوێستانەی خەڵك بووە هۆی ئەوەی كە زۆرینەیان بەشداری لەهەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستاندا نەكەن‌و پەرلەمانیش گرنگیەكی ئەوتۆی نەبێت بەلایەوە.
دوور كەوتنەوەی پارتە سیاسیەكان‌و دەسەڵات لەویست‌و خواستەكانی خەڵك ئەو دۆخەی دروست كردووە.
ئەمەش ئەگەر بەپێی هەرەمی ماسلۆ چاودێری دۆخەكە بكەین دووركەوتنەوەیە لەویست‌و خواست‌و پێداویستیەكانی مرۆڤی كوردوستان، پارتە سیاسییەكانی كوردستان ئەگەر دەیانەوێت بگەڕێنەوە بۆ ناو خەڵك، دەبێت پێداویستیەكانی خەڵك بكەنە گەورەترین پرۆژەو ئامانجی سیاسی بۆ ئەوەی خەباتی بۆ بكەن كە بۆی بێتەدی.
ماسلۆ لەهەرەمەكەیدا پێنج ئاستی پێداویستی مرۆڤ دیاری دەكات كە یەكەمیان خۆی دەبینێتەوە لەپێداویستیە فسیۆلۆجیەكان، كە بریتین لە (خواردن‌و خواردنەوەو جل‌و بەرگ‌و هاوسەرگیری) ئەم پێداویستیانە بە بنچینەیی‌و سەرەكی دادەنرێن، لەبەر ئەوە ئەركی سەرشانی حكومەتە كە پاش ئەوەی خەڵك متمانەی پێ‌ دەبەخشێت لەرێگەی پەرلەمانەوە، پەرلەمانیش بە ئەركی سەرشانی هەڵبسێت‌و چاودێری حكومەت بكات بۆ دابینكردنی ئەم پێداویستیانە، بەڵام بەداخەوە ئەوەی لەحكومەتی هەرێمی كوردستاندا بینیمان حكومەت نەك پرۆژەی نەبوو بۆ دابینكردنی ئەم پێداویستیانە، بەڵكو لەرێگەی سەپاندنی پاشەكەوتی مووچەوە، ئەوەش كە هاووڵاتی هەیبوو لەدەستی داو لەو ئاستانەشدا هاتە نزمترین ئاست‌و خراپترین دۆخ، تێكدانی گوزەرانی خەڵك‌و برسی كردن‌و هێنانەخوارەوەی ئاستی خزمەت كردنی كەرتەكانی تەندروستی‌و پەروەردەو كارەباو ئاو، گرانی یەكەكانی نیشتەجێبوون، تا وای كرد كە حكومەت لەسیمایی دیموكراتی‌و مەدەنیبون‌و سیماكانی حكومەت چاك، بچێتە چوارچێوەی جۆرێكی تر لەحكومەت كە لەپێناو برسیكردن‌و وێرانكردنی گەشەپێداندا كار بكات‌و كۆمەڵگە توشی چەق بەستوویی‌و نائومێدی بكات.
ئەم ئاستی یەكەمە كە ماسلۆ دیاری دەكات بنەماو بنچینەیە بۆ كۆمەڵگەیەكی گەشەكردوو، چونكە ئەگەر هاوڵاتی لە ئەم ئاستەدا تێر نەبێت ناچێتە قۆناغەكانی تر.
لەئێستادا هاوڵاتی كورد بەتایبەتی كە زۆرینەیان فەرمانبەرن ئەوەندە شەكەت بوون بە دەست دۆخی پاشەكەوتی موچەو خراپی گوزەران‌و خزمەتگوزاریەكان، تاكە ئامانجی ئەوەیە تەنها موچەكە بدرێت‌و موچەكەش لەكاتی خۆیدا بێت.
لەمەوە بۆمان دەردەكەوێت كە حكومەت زۆر لەئاستێكی نزمدا هەست بە بەرپرسیارێتی دەكات بەرامبەر بە ژیان‌و گوزەرانی هاوڵاتیان، هەر بەهۆی ئەمەشەوە خاوەنی هیچ پلانێك نیە بۆ پێشخستنی بوارەكانی گەشەپێدان لەكوردستان، بەتایبەتیش لەبواری پەورردەو پاشان بواری ئابوری‌و كشتوكاڵا‌و تەندروستی‌و...هتد.
ئاستی دووەمی هەرەمی ماسلۆ ئارامی‌و ئاسایشە لەڕووی (جەستەو پیشەو دەرامەت‌و ماڵا‌و سامان‌و خێزان).
لەم رەوەشەوە راستە كە دۆخەكە لەڕووی ئاسایشەوە پارێزراوە و جیاوازە لەناوچەكاتی تری عێراق، بەڵام هەتا ئێستاش هاوڵاتی لەدوو دڵی‌و نا ئارامیدا دەژی لەرووی ئاسایشی خۆراك‌و تەندروستی‌و پیشەو ماڵا‌و سامان‌و زۆرجاریش بوونی تیرۆرو هەڕەشە لەسەر ئازادی رۆژنامەنوس‌و سیاسی، وایكردووە كە هاوڵاتی هەست بە ئارامی نەكات.
پێداویستی سێهەم بریتییە لەپێداویستی كۆمەڵایەتی كە بریتین لە (هاوڕێیەتی، پەیوەندی خێزان‌و باری سۆزداری) ئەمەش لەكاتێكدا لای تاك گەشە دەكات كە دوو پێداویستیەكەی تر هاتبنەدی‌و پارێزراو بن.
پێداویستی چوارەمیش كە ئاستێكی پێگەیشتووە لە پێداویستیەكانی هاووڵاتی، بریتین لە (رێزگرتنی خود، متمانە، داهێنان، رێزگرتنی بەرامبەر) لەم قۆناغەدا مرۆڤ هەست بەبوونی خۆی دەكات، دەیەوێت بوونی خۆی بسەلمێنێت‌و خاوەنی شوناسێكی تایبەت بێت بەخۆی لەڕووی پیشەو كارو كەسایەتیەوە.
لەقۆناغی پێنجەم‌و كۆتاییدا ،هەوڵدەدات كە خۆی بسەلمێنێت‌و داهێنانی هەبێت‌و بكەوێتە شوێن راستیەكان، لێرەدا هاوڵاتی ئەو هوشیاریەی بۆ دروست دەبێت كە پێویستە خاوەنی حكومەتی چاك‌و دیموكراسیەتی گەشەكردوو سیستمێكی سیاسی دادپەروەر‌و ئازادیەكانی تاك‌و كۆمەڵگە‌و چەسپاندنی مافەكانی هاوڵاتی بێت.
رژێمە عەسكەر تارو ستەمكارو تاكڕەوەكان هەرگیز ناهێڵن هاوڵاتی لەئاستی یەكەمدا تێپەڕ بێت‌و بەردەوام سەرقاڵی دەكەن بە گەڕان بە شوێن پێداویستیە فسیۆلۆجیەكان، حكومەت بۆ ئەم ئاستەش هیچ هاوكارییەكی هاووڵاتی ناكات، ئەو جۆرە رژێمانە لەسەر چەمكێكی تەقلیدی كار دەكەن كە دەڵێت: (سەگەكەت برسی بكە شوێنت دەكەوێت).
رژێمە عەرەبیەكانی وەك (میسرو یەمەن‌و لیبیاو سوریاو تونس) لەسەر ئەو سیاسەتە رۆیشتن، بەڵام دوواجار ئەو سەگە برسیە قاچی گرتن‌و بەرەو زبڵدانی مێژوو چوون.