ئەرکی میدیا لە ناساندنی پرۆسەکانی جینۆساید و کۆمەڵکوژیەکان

میدیا ئەرکی جۆراجۆر لە ئەستۆ دەگرێت، لەوانە ئەرکى هۆشیارکردنەوە و گواستنەوەى رووداوەکان و ناساندنی کەیسە جۆراوجۆرەکان، ئەوە میدیایە ئێمە دەگوازێتەوە بۆ نێو جەرگەى رووداوەکان و هەر میدیاشە دەتوانێت بە پرسە سیاسیی و کۆمەڵایەتیی و ئاینیی و رۆشنبیرییەکان و سەرجەم پرسەکانی دیکەى پەیوەست بە ژیانی مرۆڤەوە ئاشنامان بکات، لە سەرەتاى پەیدابوونی ئامرازەکانی میدیا و گەشەى بەردەوامی، تا ئەم سەردەمە، بەردەوام ئامرازەکانی میدیا (توانیویانە – ویستویانە) ئەم ئەرکانە لە ئەستۆ بگرن و کاریگەریی گەورە لەسەر کۆمەڵگە دروست بکەن.
یەکێک لەو بابەت و پرسە گرنگانەى کە میدیا دەتوانێـت رۆڵێکى گرنگی تێدا ببینێت و ببێتە پردێکى بەهێز بۆ ئاشناکردنی جەماوەر بە رووداوەکان، بابەت و پرسی جینۆساید و کۆمەڵکوژیەکانە، لە جەنگە جیهانییەکان وپرۆسەکانی پاکتاوکردنی نەتەوەیی و ئاینیی و رەگەزیدا، هەمیشە میدیا رۆڵی لە پەردەلادان لەسەر راستیەکان هەبووە و بەردەوام توانیویەتی ببێتە پاڵپشتێکی بەهێز بۆ تۆمەتبارکردنی تاوانباران و خستنە رووى بەڵگەى تۆمەتبارکردنیان بۆ بەردەم دادگاکان. لە ئەڵمانیا، لە رواندا، لە یوگۆسلافیانی جاران، لە چین، لە سوریا و لە عێراق، لە زۆربەى ئەو وڵاتانەى بە ئاگرى ستەم و جەنگ سوتاون و جینۆساید و قرکردن و تاوانی کۆمەڵکوژیان تێدا ئەنجامدراوە.
دیارە گەلی کورد بە درێژایی مێژووی، بەردەوام دووچارى ستەم و زۆردارى بووە و وڵاتانی داگیرکاری هەمیشە هەوڵى لەناوبردن و تواندنەوە و سرینەوەیان داوە، دەسەڵاتە ستەمکار و دیکتاتۆرە یەک لە دواى یەکەکان لە پێناو سرینەوەى ناو و ناسنامەى کورد، هەموو جۆرە ئامرازەکانی چەوساندنەوە و داپڵۆسین و زۆرداریان بەکارهێناوە، تا کار گەشتە پرۆسەکانی کۆمەڵکوژیى و جینۆساید و تاوانە قێزەونەکانی بەناو ئەنفال و کیمیاباران، کە تا ئێستەش ئاسەوارەکانی هەرماوەو برینەکان سارێژ نەبوونەتەوە.
لەم نێوەندەدا ئەرکێکی هەستیار و گرنگ (کەوتۆتە – دەکەوێتە) سەر ئەستۆى میدیا لە ناساندنی ئەو ستەم و زۆرداریی و ناهەقیەى بەدرێژایی مێژوو بەرامبەر گەلى کورد کراوە، رەنگە یەکێک لە فاکتەرەکانی کەمی زانیاریی ناوەندە نێودەوڵەتی و رێکخراوە جیهانیەکان و گەلانی دونیا بۆ مەزڵومیەتی گەلی کورد و ئەو ستەمە گەورەیەی بەرامبەرى کراوە بۆ کەم ئیمکانیاتی و لاوازى میدیاى کوردیی بگەرێتەوە لەو سەردەمانەدا کە ئەم تاوانانەى تێدا ئەنجامدراوە، ئەو سەردەمانە کورد نە خاوەنی کیان و نیمچە دەسەڵاتێک بوو، نە میدیاییەکی کاریگەریی لەبەردەستدا بوو، نە میدیا جیهانیەکانیش – بەهۆى بەرژوەندیەکانیانەوە - بوونە بڵندگۆیەک بۆ دەرخستنی راستییەکان و پەردەلادان لەسەر ئەو ستەمە مەترسیدارانە، هەربۆیە جگە لە کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە، هیچکام لەو تاوانانە نەبوونە کەیسی جیهانیی و میدیا جیهانیەکان بە پێى پێویست شرۆڤەیان نەکرد و تیشکیان نەخستە سەر، رەنگە یەکێک لەو فاکتەرانەى کە بوویە هۆى ئەوەى کارەسات و ستەمی کیمیابارانکردنی شارى هەڵەبجە – لەگەڵ ئەوەى ژمارەى قوربانیەکانی بە بەراوورد بە پرۆسەى بەناو ئەنفال کەمتر بوو - گەورەتر دەرکەوێت و تیشکى زیاتری بخرێتە سەر، حزوورى میدیایی وڵاتی ئێران و ئەو چەند رۆژنامەنووسە بێت کە توانیان تاوانەکە بە جیهان بناسێنن و بە زوومی کامێراکانیان رایەکى جیهانیان لەسەر تاوانەکە دروستکرد، بەڵام بەداخەوە ئەم حزوورە میدیاییە لە تاوانی بەناو ئەنفالدا بەو شێوەیە نەبوو !
کورد وتەنی (نەچووە بچێ)، ئێستەش هەل و فرسەتی بەردەم ناساندنی ئەو تاوانانە بە جیهان هەر ماوە و دەسەڵاتی سیاسی و میدیاى کوردیی دەتوانن ئەم تاوانانە بە جیهان و گەلانی دونیا بناسێنن، بگرە بەو نەوەیەى کە لە دواى راپەرینەوە دروست بووە و زانیارییەکانی سەبارەت بەم تاوان و ستەم و کۆمەڵکوژیانە سنووردارە، دەکرێت بۆ ئەم ئامانجە گەورە ئەم چەند کارە بکرێت :
- تەرخانکردنی بوودجەیەکی باش بۆ بەرهەمهێنای چەند فلیمێکى سینەمایی و چەند فلیمێکى دیکۆمێنتاریی بە زمانەکانی عەرەبی و تورکى و فارسی و ئینگلیزی و بە بەشداریپێکردنی دەرهێنەر و هونەرمەندە بەناوبانگە جیهانییەکان.
- ئەنجامدانی هەڵمەتێکى نیشتیمانیی میدیایی بۆ ئاشناکردن و ناساندنی ئەم تاوانانە بە گەنجان و نەوەى نوێ، لە رێگەى خوێندنگە و زانکۆ و رێکخراوەکان.
- ناردنی چەند شاندێکى میدیایی بۆ ئەو وڵاتانەى کۆمەڵکوژی و تاوانی هاوشێوەی تێدا ئەنجامدراوە و سوود وەرگرتن لە ئەزموونیان لە ناساندنی ئەو تاوانانە بە جیهان.
- راسپاردنی زانکۆ و ناوەندەکانی توێژینەوە لە هەرێمى کوردستان، بە سازدانی کۆنفراسی زانستیی نێودەوڵەتیی تایبەت بەم پرسە گرنگانە.
- تەرخانکردنی بوودجەیەکى گونجاو بۆ دانانی سایتێکى تایبەت بە پرسەکانی بەناو ئەنفال و کۆمەڵکوژیەکانی کورد، بە زمانە زیندووەکانی جیهان و بە سوود وەرگرتن لە سوشیالمیدیا و تۆرە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ناساندنی ئەم تاوانانە.
- وەرگێرانی ئەو پەرتووک و گۆڤارانەى کە ئەم چەند ساڵە بە زمانی کوردی دەرچوون و تایبەت بوون بە کارەساتی بەناو ئەنفال و هەڵەبجە و تاوانەکانی دیکە کە دەرهەق بە گەلی کورد ئەنجامدراون، بۆ ئەو زمانە جیهانیانە.